Lektyny w produktach spożywczych i ich wpływ prozapalny

Lektyny

Lektyny to białka lub glikoproteiny, które wiążą węglowodany w sposób odwracalny. Po raz pierwszy lektyny odkryto w roślinach, a następnie u innych gatunków, od mikroorganizmów po ludzi. Określane są również jako hemaglutyniny, fitohemaglutyniny, fitoaglutyniny oraz fazyny. Reagują z błonami komórkowymi, które są zbudowane z charakterystycznych kompleksów cukrowych, do których wykazują powinowactwo.

Lektyny roślinne znajdują się w wielu produktach spożywczych takich jak ziarna, rośliny strączkowe, owoce, warzywa i orzechy. Lektyny w roślinach stanowią formę magazynowania cukrów i spełniają funkcje ochronne- chronią roślinę przed owadami, zwierzętami i ludźmi- są tzw. naturalnymi pestycydami. Układ odpornościowy człowieka traktuje lektyny jak swoiste niebezpieczeństwo, co przyczynia się do powstania reakcji zapalnej.

Lektyny znajdują się w wielu produktach i mogą być bardzo problematyczne:

  • mogą działać prozapalnie

  • mogą uszkadzać nabłonek dwunastnicy i jelita czczego

  • są zasadniczo nietrawione przez układ pokarmowy człowieka

  • mają zdolność do zwiększania przepuszczalności jelit

  • obniżają aktywność enzymów proteolitycznych

  • powodują zmiany morfologiczne w nerkach, wątrobie i trzustce

  • wywołują wytwarzanie IgG i IgM Ab

  • wiążą się z glikoproteinami powierzchni komórkowej, takimi jak receptor czynnika wzrostu naskórka i receptor insuliny, zakłócając ich funkcje oraz przyczyniając się do powstawania insulinooporności

  • mogą przyczyniać się do powstania nietolerancji i alergii pokarmowej

  • mogą przyczynić się do powstania choroby autoimmunologicznej takiej jak cukrzyca typu I, zapalne choroby jelit, reumatoidalne zapalenie stawów

  • poprzez indukowanie stanu zapalnego mogą przyczynić się do nadmiernej masy ciała

  • powodują osłabienie odporności

  • blokują wydzielanie cholecystokininy- hormonu wspomagającego trawienie

Kto powinien unikać lektyw w swojej diecie?

  • osoby z chorobami autoimmunologicznymi

  • osoby z zespołem jelita drażliwego

  • osoby z alergiami i nietolerancjami pokarmowymi

  • osoby z problemami z przewodem pokarmowym nieznanego pochodzenia

 

Źródła lektyn

Produkty zbożowe

  • ryż biały i brązowy

  • ryż dziki

  • pszenica

  • pszenica durum i kamut

  • owies

  • komosa ryżowa

  • jęczmień

  • gryka

  • kukurydza

 

Owoce

  • melon

  • jagody goji

Warzywa

  • ogórek

  • cukinia

  • kabaczek

  • dynia

  • bakłażan

  • papryka

  • nasiona roślin strączkowych

  • ziemniaki

 

Tłuszcze

  • olej sojowy

  • olej słonecznikowy

  • olej kukurydziany

  • olej krokoszowy

  • olej z nasion winogrona

  • olej arachidowy

  • margaryny

Orzechy i nasiona

  • słonecznik

  • chia

  • orzechy ziemne

  • nerkowce

Nabiał

  • jogurty

  • lody

  • sery białe

  • mleko

Słodziki

  • cukier

  • syrop z agawy

  • acesulfam K

  • aspartam

  • sukraloza

  • sacharyna

  • maltodekstryna

Produkty zalecane w diecie niskolektynowej

Drób, mięsa, ryby

  • wszystkie niehodowlana ryby i owoce morza

  • każde mięso dobrej jakości

  • jaja (ilość ograniczona, kwestia indywidualna)

Tłuszcze

  • oliwa z oliwek

  • oleje z alg

  • ghee dobrej jakości- od krów karmionych trawą

  • olej kokosowy

  • olej makadamia

  • olej MCT

  • olej z awokado

  • olej z orzechów włoskich

  • czerwony olej palmowy

  • olej sezamowy

  • tran

Źródło węglowodanów

  • sorgo

  • maniok

  • baobab

  • bataty

  • brukiew

  • pasternak

  • proso

Warzywa

  • brukiew

  • seler

  • rzepa

  • brokuły

  • brukselki

  • kapusty

  • boćwina

  • rukola

  • rukiew wodna

  • jarmuż

  • kiszonki

  • seler

  • cebula

  • pory

  • szczypiorek

  • szalotka

  • cykoria

  • marchew

  • karczoch

  • buraki

  • rzodkiewka

  • rzodkiew

  • topinambur

  • szparag

  • czosnek

  • zielone sałaty

  • koper włoski

  • szpinak

  • gorczyca

  • pietruszka

  • bazylia

  • wodorosty

  • glony

  • grzyby

 

Owoce

  • oliwki

  • awokado

  • kiwi

  • wszystkie owoce jagodowe

  • zielone mango

  • zielone banany

Orzechy i ziarna

  • makadamia, orzechy włoskie, orzechy pekan, pistacje, orzechy piniowe, orzechy laskowe, orzechy brazylijskie

  • kokos

  • kasztany jadalne

  • siemienie lniane

  • nasiona konopii

  • sezam

  • nasiona babki jajowatej

Słodziki

  • stevia

  • inulina

  • erytrytol

  • ksylitol

Nabiał

  • masło ghee

  • masło extra

  • sery kozie

  • sery owcze

  • wegańskie jogurty kokosowe

  • sery o wysokiej zawartości tłuszczu wysokogatunkowe

  • organiczne tłuste śmietany

Inne

  • czekolada gorzka >70%

  • mąka migdałowa

  • mąka kokosowa

  • wszystkie zioła przyprawy z wyjątkiem papryki chilli

Dieta niskolektynowa powinna trwać do kilku miesięcy i powinna być skomponowana przez specjalistę, aby uniknąć niedoborów składników odżywczych.

Bibliografia:

  1. Gong T. i in.: Plant Lectins Activate the NLRP3 Inflammasome To Promote Inflammatory Disorders, J Immunol March 1, 2017, 198 (5) 2082-2092;

  2. Witryna humanfoodbar.com

Facebook